Tysiąclecie koronacji Bolesława Chrobrego

Dwie daty – 966 i 1025 stanowią cezurę dla początków państwa polskiego. Pierwsza data to chrzest Polski, który jest jednocześnie wejściem Polski do Europy łacińskiej. Tej Europy, która ukształtowała się na greckiej filozofii, rzymskim prawie i chrześcijańskich wartościach. I my, Polacy, jesteśmy w tej Europie od ponad tysiąca lat. Druga data, rok 1025, to pierwsza koronacja polskiego władcy. Jest to również oznaka ustabilizowanej pozycji polskiego państwa na arenie międzynarodowej, co było związane z zachowaniem polskiej niezależności politycznej od innych. 

A w tamtym czasie nie było to łatwe! Bo chociaż zręby państwa gnieźnieńskiego (jak początkowo określano państwo Mieszka I, pierwszego historycznie poświadczonego władcy) budowano w pewnym oddaleniu od sąsiadów Polski, to już wtedy istniało realne zagrożenie ze strony germańskiego parcia na Wschód, pod pozorem szerzenia wiary chrześcijańskiej. I o ile księciu Mieszkowi I udało się ten proces powstrzymać, gdyby nie skuteczne i aktywne rządy jego syna – Bolesława zwanego Chrobrym, nie wiadomo, jak ten okres by się zakończył. Trochę Chrobremu dopomogło szczęście – fakt, że w Niemczech na tronie cesarskim zasiadł Otton III. Ten młody władca miał koncepcję utworzenia zjednoczonej Europy, opartej na szerokiej gamie współpracy, a nie militarnych podbojów. I do tej współpracy zaprosił polskiego władcę – tak faktycznie należy rozumieć zjazd w Gnieźnie w 1000 roku. Podczas tego spotkania polski władca pokazał się z jak najlepszej strony – nie od dzisiaj wszak wiadomo, że wszelkie układy polityczne zawiera się podczas biesiad, a przy dyplomatycznym stole jedynie podpisuje już ustalony układ.

Za Chrobrym przemawiały takie fakty, jak ten o władcy, który skutecznie szerzy wiarę chrześcijańską. Chrobry bowiem nie tylko wspierał misję biskupa Wojciecha w Prusach, ale po jego śmierci wykupił ciało, pochował w Gnieźnie i wspierał jego beatyfikację. Takie fakty w ówczesnej Europie nie mogły ujść uwadze. I taki władca mógł liczyć na bonusy od cesarza. Takim bonusem była zgoda Ottona III na koronację Chrobrego oraz ustanowienie go namiestnikiem cesarskim na całą Słowiańszczyznę. Niestety, cesarz Otto III miał wielu wrogów, którzy wkrótce po zjeździe zamordowali go. Władza w Niemczech przeszła w ręce Henryka II, który miał odmienną koncepcję od swego poprzednika. Ten władca bowiem powrócił do idei siłowego narzucenia zwierzchności, co zaowocowało kilkunastoletnią wojną z Polską. Podczas tego konfliktu, Bolesław Chrobry skutecznie bronił koncepcji ustalonej z Ottonem III. Nie udało się co prawda powrócić do tamtej idei, niemniej jednak Polska zachowała niezależność od Niemców. A kiedy zawarto pokój w 1018 roku, Chrobry wyruszył na Kijów i przyłączył do Polski Grody Czerwieńskie. Więcej, z podbitego Kijowa wysłał do obu cesarzy na Wschodzie i Zachodzie pismo, w którym wyjaśniał powody zajęcia Rusi Kijowskiej, jako wypełnienie misji namiestniczej ustalonej z Ottonem III. Długotrwałe walki sprawiły, że dopiero pod koniec życia Chrobry mógł zabiegać o koronę królewską, którą uzyskał na kilka miesięcy przed śmiercią. Symbol ten był nie tylko oznaką godności, wywyższającą polskiego władcę spośród innych w Europie. Był oznaką polskiej niezależności i przypieczętowaniem obecności Polski w Europie.

Bernadetta Kruk-Manasterska